سطحبندی زبان A1 تا C2 از «چارچوب مشترک اروپایی مرجع برای زبانها» (CEFR) میآید: شش سطح در سه گروه، پایه (A1 و A2)، مستقل (B1 و B2) و ماهر (C1 و C2). سطح B1 یعنی بیشتر موقعیتهای روزمره را خودت، بدون مترجم، از پس برمیآیی. طبق تخمین Cambridge English، رسیدن از صفر به B1 حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ ساعت آموزش با معلم میخواهد و رسیدن به C2 حدود ۱٬۰۰۰ تا ۱٬۲۰۰ ساعت.
سطحبندی زبان A1 تا C2 چیست؟
CEFR را شورای اروپا ساخته است تا آموزشگاه، دانشگاه، اداره مهاجرت و برگزارکننده آزمون درباره سطح زبان با یک زبان مشترک حرف بزنند. این چارچوب مال زبان خاصی نیست: B1 در ایتالیایی و B1 در آلمانی یعنی تواناییهای یکسان، فقط در دو زبان مختلف.
نکته مهم این است که سطحها با «کارهایی که میتوانی انجام بدهی» تعریف میشوند، نه با تعداد واژه یا فهرست گرامر. توصیفهای CEFR با «میتواند…» شروع میشوند: میتواند خودش را معرفی کند، میتواند در یک بحث از نظرش دفاع کند. برای همین بهترین راه فهمیدن سطحها دیدن مثالهای واقعی است.
| سطح | گروه | در یک جمله |
|---|---|---|
| A1 | پایه | با جملههای آماده و ساده نیازهای فوریات را میگویی |
| A2 | پایه | در کارهای روزمره و تکراری (خرید، اداره، کار) گلیمت را از آب بیرون میکشی |
| B1 | مستقل | بیشتر موقعیتهای روزمره و سفر را خودت حل میکنی و از تجربههایت حرف میزنی |
| B2 | مستقل | با اهل زبان راحت حرف میزنی، استدلال میکنی و اخبار و بیشتر فیلمها را میفهمی |
| C1 | ماهر | در دانشگاه و کار حرفهای روان و انعطافپذیر از زبان استفاده میکنی |
| C2 | ماهر | تقریباً هر چیزی را که میشنوی یا میخوانی بهراحتی میفهمی و ظرافتهای معنا را دقیق میرسانی |
بعضی آموزشگاهها هر سطح را ریزتر هم میکنند (مثلاً A2.1 و A2.2، یا B1+). اینها پلههای داخلی همان شش سطحاند، نه سطح تازه.
هر سطح در زندگی واقعی یعنی چه؟
چهار موقعیت را در نظر بگیر: سفارش در کافه، تماس تلفنی با مطب دکتر، مصاحبه کاری و یک کلاس درس در دانشگاه. هر سطح یعنی کدامیک از اینها را بدون کمک از پس برمیآیی.
A1: شروع، با جملههای آماده
در کافه میگویی «یک کاپوچینو، لطفاً» و قیمت را، اگر شمرده گفته شود، میفهمی. اسم و ملیت و شغلت را میگویی، یک فرم ساده با نام و نشانی پر میکنی و به سؤالهای خیلی ساده جواب میدهی، به شرط اینکه طرف مقابل آهسته و واضح حرف بزند و کمکت کند. تماس تلفنی با مطب دکتر در این سطح تقریباً ناممکن است؛ پشت تلفن نه اشاره داری نه تصویر.
A2: کارهای روزمره، کوتاه و ساده
در کافه میپرسی میز بیرون دارند یا نه، سفارش میدهی و صورتحساب میخواهی. از خانواده، کار و اوقات فراغتت با جملههای ساده حرف میزنی، یک پیام یا یادداشت کوتاه مینویسی و اطلاعیهها و آگهیهای ساده را میفهمی. با کمی آمادگی تلفنی وقت دکتر میگیری: روز و ساعت را میگویی و برای اطمینان تکرارش میکنی. آزمون A2 اقامت دائم ایتالیا دقیقاً همین سطح را میسنجد.
سطح B1 یعنی چه؟ مستقل شدن
B1 نقطهای است که زبان از «ابزار نجات» به «ابزار زندگی» تبدیل میشود. به مطب دکتر زنگ میزنی، میگویی از کی سرفه میکنی و تب داری، ساعت پیشنهادی را میفهمی و اگر چیزی را نگرفتی، میخواهی تکرار کنند. به صاحبخانه ایمیل میزنی که شوفاژ خراب است. از سفرت تعریف میکنی و نظرت را کوتاه، با دلیلش، میگویی.
طبق توصیف CEFR، در B1 نکتههای اصلی حرفهای روشن و معیار درباره موضوعهای آشنا (کار، درس، تفریح) را میفهمی. محدودیتت هم روشن است: فیلم با سرعت عادی، بحث تند چندنفره و موضوعهای انتزاعی هنوز سختاند. B1 سطحی است که خیلی از کشورها برای اقامت طولانی یا شهروندی میخواهند، از جمله ایتالیا و آلمان برای شهروندی.
B2: راحت حرف زدن، حتی در مصاحبه کاری
در مصاحبه کاری از تجربهات توضیح میدهی، به سؤال غیرمنتظره جواب میدهی و مزیت و عیب دو راهحل را مقایسه میکنی. با اهل زبان آنقدر روان حرف میزنی که گفتوگو برای هیچکدام از دو طرف زحمت نیست. اخبار و بیشتر فیلمها به زبان معیار را میفهمی و متن مفصل و روشن مینویسی. هنوز اشتباه میکنی، اما اشتباهها معمولاً جلوی فهم را نمیگیرند و خیلیهایشان را خودت درست میکنی. بسیاری از دانشگاهها و کارفرماها از همین سطح شروع میکنند.
C1: کلاس دانشگاه و کار حرفهای
سر کلاس دانشگاه درس استاد را دنبال میکنی، یادداشت برمیداری و منظورهای ضمنی را هم میگیری. روان و خودجوش حرف میزنی و لازم نیست مدام دنبال کلمه بگردی. گزارش، مقاله یا نامه رسمی درباره موضوعهای پیچیده مینویسی و ساختار متن را درست میچینی. سایت رسمی IELTS سطح C1 (نمره IELTS حدود ۷ تا ۸) را رایجترین سطحی میداند که دانشگاههای کشورهای انگلیسیزبان برای پذیرش میخواهند.
C2: تسلط، نه «مثل زبان مادری»
تقریباً هر چیزی را که میشنوی یا میخوانی بیزحمت میفهمی، از چند منبع مختلف خلاصهای منسجم میسازی و ظرافتهای معنا را دقیق میرسانی: در جلسه کاری طنز و کنایه را میگیری و در مذاکره سر انتخاب یک کلمه چانه میزنی. C2 بالاترین سطح است، اما خود CEFR آن را با «اهل زبان بودن» یکی نمیداند؛ معیارش تسلط یک زبانآموز موفق است.
هر سطح زبان چقدر طول میکشد؟
معتبرترین عدد در دسترس، «ساعتهای آموزش هدایتشده» (guided learning hours) از Cambridge English است: ساعتهایی که با معلم یا زیر نظر او میگذرانی. عددها تجمعیاند، یعنی همه از صفر حساب میشوند. ستون آخر تفاضل همین عددهاست:
| سطح | ساعت از صفر (تجمعی) | از سطح قبل |
|---|---|---|
| A1 | حدود ۹۰ تا ۱۰۰ | حدود ۹۰ تا ۱۰۰ |
| A2 | حدود ۱۸۰ تا ۲۰۰ | حدود ۹۰ تا ۱۰۰ |
| B1 | حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ | حدود ۱۷۰ تا ۲۰۰ |
| B2 | حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ | حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ |
| C1 | حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ | حدود ۲۰۰ |
| C2 | حدود ۱٬۰۰۰ تا ۱٬۲۰۰ | حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ |
Cambridge خودش قاعده سرانگشتی «حدود ۲۰۰ ساعت برای هر پله» را میدهد، اما جدول نشان میدهد پلهها هماندازه نیستند: دو سطح اول سریعتر میگذرند و پله آخر، از C1 به C2، از همه طولانیتر است.
این عددها را چطور بخوانی؟
- ساعت با معلم است، نه کل وقت تو: تکلیف، مرور و مطالعه شخصی جدا حساب میشوند. Cambridge وقتی کل زمان لازم برای یک مدرک را حساب میکند، مطالعه مستقل را جداگانه به این ساعتها اضافه میکند.
- برای همه یکی نیست: طبق Cambridge، سابقه زبانآموزی، شدت مطالعه، سن و مقدار تماس با زبان بیرون از کلاس این عدد را کم یا زیاد میکند.
- برای انگلیسی اندازه گرفته شده: برای زبانهای دیگر راهنمای منطقی است، نه قانون.
به زبان تقویم: اگر هفتهای ۴ ساعت کلاس بروی، ۳۵۰ تا ۴۰۰ ساعتِ B1 یعنی حدود ۸۸ تا ۱۰۰ هفته، تقریباً دو سال. در یک دوره فشرده با هفتهای ۲۰ ساعت، همان مسیر حدود ۱۸ تا ۲۰ هفته است، یعنی چهار تا پنج ماه. هر چه بیرون از کلاس بیشتر با زبان سروکار داشته باشی، به عدد پایینتر نزدیکتر میشوی.
کدام زبان برای فارسیزبانها سریعتر پیش میرود؟
عدد دقیقی برای فارسیزبانها وجود ندارد، اما چند الگوی کلی هست که بهتر است بدانی:
- ریشه مشترک: فارسی هم مثل این شش زبان هندواروپایی است و بعضی واژههای پایه خویشاوند دورند: مادر و mother، برادر و Bruder، نام و name. کمی کمک میکند، اما بیشتر واژگان روزمره را باید تازه یاد بگیری.
- زبان دوم معمولاً سریعتر از اول: اگر انگلیسی بلدی، واژههای لاتینیتبار ایتالیایی، فرانسوی و اسپانیایی و واژههای ژرمنی آلمانی و هلندی برایت آشناترند و روش زبانآموزی را هم بلدی.
- تلفظ و املا: ایتالیایی و اسپانیایی تقریباً همانطور که نوشته میشوند خوانده میشوند. در فرانسوی و انگلیسی فاصله نوشتار و تلفظ بیشتر است و گوش بیشتری میخواهد.
- گرامر: فارسی جنس دستوری ندارد، پس der/die/das در آلمانی یا il/la در ایتالیایی تمرین جدی میخواهد. در عوض، رفتن فعل به آخر جملههای وابسته در آلمانی و هلندی برای فارسیزبان آشناست («چون دیروز مریض بودم»).
خلاصه اینکه سختی هر زبان جای متفاوتی است و هیچکدام «آسان» نیست. پیوستگی تمرین بیشتر از انتخاب زبان فرق میسازد.
کدام آزمون کدام سطح را تأیید میکند؟
دو نوع آزمون داریم. بعضی برای یک سطح مشخص ساخته شدهاند: یا قبول میشوی و مدرک همان سطح را میگیری، یا نه. بعضی دیگر یک آزمون برای همه سطحهاست و نمرهات نشان میدهد کجایی. جدول زیر نمونههای آزمونهای سطحدار را در شش زبان نشان میدهد:
| زبان | A1 و A2 | B1 و B2 | C1 و C2 |
|---|---|---|---|
| ایتالیایی | CILS A1 و A2، CELI 1 (A2)، PLIDA A1 و A2، آزمون A2 پرفتورا برای اقامت دائم | CILS UNO-B1 و DUE-B2، CELI 2 و CELI 3، PLIDA B1 و B2، نسخههای B1 ویژه شهروندی | CILS TRE-C1 و QUATTRO-C2، CELI 4 و CELI 5، PLIDA C1 و C2 |
| انگلیسی | Cambridge A2 Key | B1 Preliminary، B2 First | C1 Advanced، C2 Proficiency |
| آلمانی | Goethe-Zertifikat A1 (Start Deutsch 1)، Goethe-Zertifikat A2 | Goethe-Zertifikat B1 و B2، telc Deutsch B1، DTZ (نتیجه A2 یا B1) | Goethe-Zertifikat C1، Goethe-Zertifikat C2 (Großes Deutsches Sprachdiplom) |
| فرانسوی | DELF A1 و A2 | DELF B1 و B2 | DALF C1 و C2 |
| اسپانیایی | DELE A1 و A2 | DELE B1 و B2 | DELE C1 و C2 |
| هلندی | Staatsexamen از B1 شروع میشود | Staatsexamen NT2 برنامه I (B1) و برنامه II (B2) | Staatsexamen سطح C ندارد |
آزمونهای چندسطحی هم هستند: IELTS و TOEFL iBT برای انگلیسی، TCF و TEF برای فرانسوی و TestDaF (حدود B2 تا C1) برای دانشگاههای آلمان. طبق سایت IELTS، نمره ۴ تا ۵ تقریباً B1 است، ۵٫۵ تا ۶٫۵ تقریباً B2، ۷ تا ۸ تقریباً C1 و ۸٫۵ تا ۹ تقریباً C2، و خود IELTS تأکید میکند این تطبیق تقریبی است. در TOEFL iBT با قالب جدید ۲۰۲۶ نمره هر بخش از ۱ تا ۶ است: ۳ تا ۳٫۵ معادل B1، ۴ تا ۴٫۵ معادل B2، ۵ تا ۵٫۵ معادل C1 و ۶ معادل C2. اگر بین IELTS آکادمیک و جنرال مردد هستی، راهنمای کامل IELTS را بخوان.
سطح زبان خودم را چطور پیدا کنم؟
- خودت را با مثالها بسنجموقعیتهای بالا را بخوان و صادقانه ببین کدام را بدون کمک انجام میدهی. اگر در شنیدن و حرف زدن یک پله پایینتری، همان را سطح واقعیات حساب کن.
- آزمون تعیین سطح بدهآزمون تعیین سطح Nino برای هر شش زبان رایگان است، از بخشهای پلهای از آسان به سخت ساخته شده و معمولاً ۱۰ تا ۱۵ دقیقه طول میکشد. سؤالها هر بار از یک بانک بزرگتر انتخاب میشوند و در پایان سطح و درس شروعت را میبینی، با برگه پاسخ و توضیح فارسی هر سؤال.
- اگر هدفت آزمون است، یک آزمون مجازی کامل بدهبا زمان واقعی و در قالب همان آزمون. Nino ۲۶ آزمون مجازی برای ۱۹ آزمون ایتالیایی، انگلیسی و آلمانی دارد که با جدولهای تبدیل رسمی نمره میدهند.
- حرف زدنت را جدا بسنجهیچ آزمون آنلاینی گفتار تو را کامل نمیسنجد. صدایت را ضبط کن و با توصیف سطحها مقایسه کن، یا یک جلسه با یک معلم یا همزبان حرف بزن.
دورههای Nino با کدام سطحها جورند؟
هر دوره Nino برای هر سطح ۱۰ درس دارد و بالای هر درس جملهای هست که میگوید بعد از آن درس چه کاری از دستت برمیآید، یعنی همان منطق «میتواند…» در CEFR.
| دوره | سطحها | درسها | آزمونهای مرتبط |
|---|---|---|---|
| ایتالیایی | A1 تا B2 | ۴۰ | آزمون A2 اقامت، B1 شهروندی، B2 |
| انگلیسی | A1 تا C2 | ۶۰ | IELTS، TOEFL iBT، آزمونهای Cambridge |
| آلمانی | A1 تا B2 | ۴۰ | Goethe، DTZ، Leben in Deutschland |
| فرانسوی | A1 تا B2 | ۴۰ | DELF، TCF، TEF Canada |
| اسپانیایی | A1 تا B2 | ۴۰ | DELE |
| هلندی | A1 تا B2 | ۴۰ | Staatsexamen NT2 |
ده درس برای یک سطح با ۲۰۰ ساعت کلاس یکی نیست و قرار هم نیست باشد. درسها هسته کار را میدهند: واژگان با تلفظ، گفتوگو، گرامر، ۸ نوع تمرین با توضیح فارسی و از A2 به بعد خواندن و نوشتن به سبک آزمونهای رسمی. بقیه ساعتها را مرور واژهها، تکرار تمرینها، آزمونهای مجازی و تمرین گفتوگو با آدم واقعی پر میکنند. برای انتخاب دوره و درس شروع، شش دوره رایگان Nino را ببین؛ اینکه این ترکیب چقدر در هزینه صرفهجویی میکند را در هزینه یادگیری زبان تا B1 حساب کردهایم.
سه برداشت اشتباه درباره سطحها
- «B1 یعنی نصف راه.» با عددهای Cambridge، ۳۵۰ تا ۴۰۰ ساعتِ B1 حدود یکسوم ۱٬۰۰۰ تا ۱٬۲۰۰ ساعتِ C2 است. اما برای زندگی روزمره، همین یکسوم مهمترین بخش است.
- «کتاب B1 را تمام کردم، پس B1 هستم.» تمام کردن کتاب یعنی محتوای آن سطح را دیدهای؛ رسیدن به سطح یعنی آن کارها را بدون کمک انجام میدهی. پیش از پرداخت هزینه آزمون، خودت را با یک آزمون مجازی بسنج.
- «C2 یعنی مثل اهل زبان.» C2 تسلط بسیار بالای یک زبانآموز است. لهجه داشتن یا گاهی دنبال کلمه گشتن تو را از C2 بیرون نمیاندازد.



