برای شهروندی ایتالیا از راه اقامت یا ازدواج، باید مدرک زبان ایتالیایی دستکم در سطح B1 داشته باشی؛ این شرط برای همه درخواستهای ثبتشده از ۴ دسامبر ۲۰۱۸ اجباری است. مدرک را یکی از چهار نهاد رسمی میدهد و رایجترین آزمونها CILS B1 Cittadinanza، CILS UNO-B1، CELI 2 i Cittadinanza و PLIDA B1 هستند. اینجا هر چهار را کنار هم میبینی، بهعلاوه معافیتها و یک مسیر آمادگی رایگان.
مدرک B1 برای شهروندی ایتالیا: قانون دقیقاً چه میخواهد؟
ماده ۹.۱ قانون شهروندی (L. 91/1992)، که با فرمان ۱۱۳ سال ۲۰۱۸ (قانون ۱۳۲/۲۰۱۸) اضافه شد، میگوید شهروندی از راه ازدواج (ماده ۵) و از راه اقامت (ماده ۹) فقط به کسی داده میشود که ایتالیایی را دستکم در سطح B1 چارچوب مشترک اروپایی بلد باشد. این شرط برای همه درخواستهایی است که از ۴ دسامبر ۲۰۱۸ به بعد ثبت شدهاند.
یادآوری دو مسیر: از راه اقامت، شهروندان غیراروپایی معمولاً ۱۰ سال اقامت قانونی و پیوسته لازم دارند. از راه ازدواج با شهروند ایتالیایی، دو سال اقامت قانونی در ایتالیا بعد از ازدواج لازم است (یا سه سال اگر خارج از ایتالیا زندگی میکنید) و با داشتن فرزند این مدت نصف میشود. مدرک زبان باید هنگام ثبت درخواست آنلاین در دستت باشد، چون اسکنش را همراه درخواست میفرستی.
بررسیشده در اکتبر ۲۰۲۶: در منابع رسمی تغییری در شرط B1 پیدا نکردیم. پیش از ثبت درخواست، صفحه شهروندی پرفتورای خودت را هم ببین. اگر کشور دیگری هم در نظر داری، آزمون زبان برای اقامت و شهروندی در کشورهای مختلف را بخوان.
کدام مدرکها پذیرفته میشوند؟
- مدرک B1 یا بالاتر از یکی از چهار نهاد شناختهشده وزارت آموزش و وزارت خارجه، یا مراکز وابستهشان: دانشگاه خارجیان سیینا (CILS)، دانشگاه خارجیان پروجا (CELI)، انجمن دانته آلیگیری (PLIDA) و دانشگاه Roma Tre (CERT.IT)؛
- دیپلم دوره اول یا دوم متوسطه از مدرسه دولتی یا paritaria در ایتالیا، یا مدرسه ایتالیایی شناختهشده در خارج؛ مدرک دانشگاهی ایتالیا هم پذیرفته است، ولی فقط ثبتنام در دانشگاه کافی نیست؛
- مدرک پایانی دوره B1 یک CPIA (مدرسه دولتی بزرگسالان) که در فرم رسمی وزارت کشور آمده است.
چه کسانی برای شهروندی مدرک B1 لازم ندارند؟
- دارندگان اقامت دائم معتبر (permesso UE per soggiornanti di lungo periodo)؛
- کسانی که «قرارداد ادغام» (accordo di integrazione) را امضا کردهاند؛
- کسانی که به خاطر سن، بیماری یا معلولیت محدودیت جدی در یادگیری زبان دارند، با گواهی یک مرکز درمانی دولتی. این معافیت را دادگاه قانون اساسی با رأی شماره ۲۵ سال ۲۰۲۵ به قانون اضافه کرد.
مقایسه آزمونهای B1 شهروندی: CILS، CELI و PLIDA
هر چهار آزمون برای شهروندی پذیرفته میشوند. فرقشان در طول آزمون، بخشها، قاعده قبولی و امکان دوباره دادن یک مهارت است:
| CILS B1 Cittadinanza | CILS UNO-B1 | CELI 2 i Cittadinanza | PLIDA B1 | |
|---|---|---|---|---|
| برگزارکننده | دانشگاه خارجیان سیینا | دانشگاه خارجیان سیینا | دانشگاه خارجیان پروجا | انجمن دانته آلیگیری |
| کاربرد | فقط شهروندی | شهروندی، کار، تحصیل | ساختهشده برای شهروندی | شهروندی، کار، تحصیل |
| بخشها | شنیدن، خواندن و دستور، نوشتن، گفتن | شنیدن، خواندن، دستور زبان، نوشتن، گفتن | خواندن، نوشتن، شنیدن، گفتن | شنیدن، خواندن، نوشتن، گفتن |
| زمان کتبی | حدود ۱۱۰ دقیقه | حدود ۳ ساعت و ۳۰ دقیقه | ۲ ساعت و ۲۰ دقیقه | حدود ۱۴۰ دقیقه |
| گفتن | حدود ۱۰ دقیقه | حدود ۱۰ دقیقه | ۱۰ تا ۱۲ دقیقه | حدود ۱۵ دقیقه |
| قبولی | هر مهارت از ۱۲؛ باید در هر چهار مهارت به حد قبولی برسی | حداقل ۱۱ از ۲۰ در هر مهارت | کتبی حداقل ۷۲ از ۱۲۰، شفاهی حد جدا؛ جمع حداقل ۹۲ از ۱۶۰ | حداقل ۱۸ از ۳۰ در هر مهارت |
| اگر بخشی رد شود | کل آزمون دوباره | فقط مهارت ردشده، تا ۱۸ ماه | بخش قبولشده یک سال نگه داشته میشود | فقط مهارتهای ردشده، تا ۱۸ ماه |
| نوبتها | ۶ بار در سال | ۲ بار (ژوئن و دسامبر) | ۳ بار در سال | ۴ بار در ۲۰۲۶ |
| نتیجه | معمولاً حدود ۲ ماه | حدود ۳ ماه | معمولاً حدود ۳ ماه | آنلاین در حساب کاربری PLIDA |
نهاد چهارم، دانشگاه Roma Tre، مدرک CERT.IT را میدهد که آن هم برای شهروندی پذیرفته است. Nino برای CERT.IT آزمون مجازی ندارد و این راهنما روی سه نهاد دیگر تمرکز میکند. هزینه هر آزمون را پیش از ثبتنام در سایت رسمی یا مرکز آزمون ببین؛ مبلغها بین مراکز فرق دارند.
CILS B1 Cittadinanza: آزمون کوتاه مخصوص شهروندی
دانشگاه سیینا این آزمون را از ۲۰۱۹ برای متقاضیان شهروندی برگزار میکند. جوابها را با خودکار مشکی روی پاسخنامه میزنی، گفتوگوی شفاهی ضبط میشود و همه برگهها در خود سیینا تصحیح میشوند.
- شنیدن (۳۰ دقیقه): ۶ گفتوگوی کوتاه با سؤال سهگزینهای، و دو متن (برنامه رادیویی و گزارش یا مصاحبه) با ۱۲ جمله که باید بگویی در متن آمدهاند یا نه. هر متن دو بار پخش میشود و بعد از بار اول دو دقیقه برای خواندن سؤالها وقت داری.
- خواندن و دستور (۴۰ دقیقه): یک متن اطلاعرسانی (خدمات عمومی، خبرهای منطقه) با ۱۲ جمله «آمده یا نیامده»، و یک متن با ۶ جای خالی سهگزینهای برای واژه و دستور.
- نوشتن (۴۰ دقیقه): یک ایمیل یا پیام ۸۰ تا ۱۲۰ کلمهای، با انتخاب یکی از دو موضوع؛ مثلاً نامه به صاحبخانه چون میخواهی خانهات را عوض کنی، یا نامه به مدیر مدرسه درباره منوی غذاخوری.
- گفتن (حدود ۱۰ دقیقه): معرفی حدود یک دقیقهای (اسم، سن، کشور، از کی و کجای ایتالیا زندگی میکنی، کار یا تحصیل) و گفتوگوی ۲ تا ۳ دقیقهای درباره یکی از چهار موضوع، مثل «شهر یا روستا»، «بهداشت در ایتالیا و کشور تو» یا «مدارک و مراحل شهروندی».
هر مهارت ۱۲ امتیاز دارد. سایت رسمی CILS میگوید باید در همه مهارتها به حد قبولی برسی، اما عدد دقیق آن را برای این آزمون جدا ننوشته است؛ بعضی مراکز ۷ از ۱۲ ذکر میکنند. اگر یک مهارت رد شود، کل آزمون را دوباره میدهی. نوبتهای ۲۰۲۷: ۱۸ فوریه، ۸ آوریل، ۱۰ ژوئن، ۲۲ ژوئیه، ۲۱ اکتبر و ۲ دسامبر؛ ثبتنام حدود یک ماه پیش از هر نوبت بسته میشود.
CILS UNO-B1: مدرک کامل با بخش دستور زبان
UNO-B1 مدرک عمومی B1 دانشگاه سیینا است و برای شهروندی، کار و ثبتنام در دورهها به کار میآید. طولانیترین گزینه این فهرست است: پنج مهارت، هر کدام ۲۰ امتیاز.
- شنیدن (حدود ۳۰ دقیقه): گفتوگوهای کوتاه و یک مصاحبه رادیویی با سؤال چهارگزینهای، و انتخاب اطلاعات درست از یک برنامه رادیویی.
- خواندن (۵۰ دقیقه): مصاحبه با سؤال چهارگزینهای، انتخاب ۷ اطلاعات درست از بین ۱۵ جمله، و مرتب کردن یک متن ۱۱ تکهای.
- دستور زبان (۶۰ دقیقه): ۲۰ جای خالی برای حرف تعریف و حرف اضافه، ۲۰ جای خالی برای صرف فعل، یک متن با ۱۵ جای خالی چندگزینهای و جور کردن ۱۰ عبارت با موقعیتشان.
- نوشتن (۷۰ دقیقه): متن توصیفی یا روایی ۱۰۰ تا ۱۲۰ کلمه و نامه یا ایمیل دوستانه ۵۰ تا ۸۰ کلمه.
- گفتن (حدود ۱۰ دقیقه): گفتوگو با ممتحن درباره یکی از چهار موضوع روزمره و صحبت تکنفره درباره یک موضوع یا تصویر.
قبولی با حداقل ۱۱ از ۲۰ در هر مهارت است (جمع حداقل ۵۵ از ۱۰۰). بزرگترین مزیتش «ذخیره نمره» (capitalizzazione) است: اگر یک یا چند مهارت رد شود، تا ۱۸ ماه فقط همانها را در هر مرکز CILS دوباره میدهی. نوبتها فقط ژوئن و دسامبر است (۲۰۲۷: ۱۰ ژوئن و ۲ دسامبر).
CELI 2 i Cittadinanza: B1 با موضوعهای زندگی شهروندی
دانشگاه پروجا این آزمون را برای بزرگسالانی ساخته که در ایتالیا ماندگار شدهاند. از ۲۰۱۹ نامش «Cittadinanza» است و بخش گفتنش موضوعهای زندگی شهروندی دارد. مدرکهای CELI طبق اعلام رسمی دانشگاه پروجا تاریخ انقضا ندارند.
- دفترچه اول، خواندن و نوشتن (۲ ساعت): چهار تکلیف خواندن (متنهای اطلاعرسانی، متن مقررات، متن روایی با جای خالی چندگزینهای و تکمیل پیامک) و سه تکلیف نوشتن: جواب ۸ تا ۱۵ کلمهای به چهار سؤال درباره یک پست وبلاگ، ایمیل رسمی ۴۰ تا ۵۰ کلمه و پیام دوستانه ۸۰ تا ۹۰ کلمه.
- دفترچه دوم، شنیدن (۲۰ دقیقه): متنهای کوتاه اطلاعرسانی، یک متن مقررات و یک مصاحبه.
- گفتن (۱۰ تا ۱۲ دقیقه): معرفی خودت، توصیف تصویر، مقایسه ایتالیا و کشور خودت (مثلاً درباره خانواده)، توضیح کوتاه یک موضوع شهروندی (مثلاً برابری زن و شوهر در قانون اساسی) و یک نقشآفرینی با همسایه تازه.
بخش کتبی ۱۲۰ نمره دارد و با حداقل ۷۲ قبول است؛ بخش شفاهی هم حد قبولی جدا دارد و برگه رسمی حداقل جمع کل را ۹۲ از ۱۶۰ نوشته است. اگر فقط کتبی یا فقط شفاهی را قبول شوی، تا یک سال (دو نوبت) نگه داشته میشود. در ۲۰۲۶ سه نوبت داشت: ۱۸ فوریه، ۶ مه و ۱۶ سپتامبر.
PLIDA B1: چهار مهارت، هر کدام ۱۸ از ۳۰
انجمن دانته آلیگیری نسخه جداگانهای به نام «PLIDA B1 Cittadinanza» ندارد؛ همان PLIDA B1 عمومی برای شهروندی پذیرفته میشود و برای کار هم به کار میآید.
- شنیدن (حدود ۴۰ دقیقه، ۲۰ سؤال): گفتوگوهای کوتاه با سه تصویر یا سه گزینه متنی، و پیامها و روایتهای کوتاه برای جور کردن با اطلاعات.
- خواندن (۴۰ دقیقه، ۱۸ سؤال): متنهای کوتاه با سؤال چهارگزینهای، جور کردن آدمها با آگهی دورهها و خدمات، پیدا کردن پاراگراف گمشده و جور کردن خبر با تیتر.
- نوشتن (۶۰ دقیقه): متن ۱۱۰ تا ۱۵۰ کلمهای با سه نکته راهنما (مثلاً نقد یک هتل) و متن روایی ۷۰ تا ۱۰۰ کلمهای (مثلاً پست وبلاگ درباره یک بازی کودکی).
- گفتن (حدود ۱۵ دقیقه): معرفی بدون نمره، یک گفتوگوی نقشی یا تصمیم مشترک و یک صحبت تکنفره؛ برای هر بخش ۳ دقیقه آمادهسازی داری و برای صحبت تکنفره میتوانی یادداشت برداری.
قبولی با حداقل ۱۸ از ۳۰ در هر مهارت است و مهارت ردشده را تا ۱۸ ماه در هر مرکز PLIDA دوباره میدهی. قواعد نوشتن سختگیرانه است: اگر یک بخش را ننویسی، کمتر از حداقل کلمه بنویسی یا با مداد و لاک غلطگیر بنویسی، نوشتهات باطل میشود. نوبتهای ۲۰۲۶: ۱۱ فوریه، ۱۰ ژوئن، ۹ سپتامبر و ۱۸ نوامبر.
کدام آزمون B1 شهروندی برای من بهتر است؟
- فقط شهروندی میخواهی و آزمون کوتاه: CILS B1 Cittadinanza یا CELI 2 i Cittadinanza. یادت باشد در CILS B1 Cittadinanza یک مهارت ضعیف یعنی تکرار کل آزمون.
- یکی از مهارتهایت ضعیف است: PLIDA B1 یا CILS UNO-B1، چون مهارت ردشده را تا ۱۸ ماه جداگانه دوباره میدهی.
- مدرکی میخواهی که برای کار هم به کار بیاید: CILS UNO-B1 یا PLIDA B1.
- دستور زبانت قوی است: در CILS UNO-B1 دستور یک مهارت جدا با ۲۰ امتیاز است؛ در عوض آزمون از همه طولانیتر است.
- با موضوعهای زندگی در ایتالیا راحتی: CELI 2 i Cittadinanza؛ بخش گفتنش درباره قانون اساسی، بهداشت و زندگی روزمره در ایتالیا میپرسد.
- عجله داری: نزدیکترین نوبت و مهلت ثبتنام را در مراکز شهر خودت مقایسه کن. CILS B1 Cittadinanza با شش نوبت در سال معمولاً زودترین گزینه است.
سختیهای رایج فارسیزبانها در آزمون B1 ایتالیایی
- حرف تعریف و حرف اضافه ترکیبی. فارسی حرف تعریف ندارد و il، lo، gli و ترکیبهایی مثل nel، dalla و sugli برای ما سختترین بخش دستورند. در CILS UNO-B1 یک تکلیف ۲۰ جای خالی فقط به همین اختصاص دارد.
- passato prossimo یا imperfetto. فارسی هم گذشته ساده و استمراری دارد، اما مرزها یکی نیست. اتفاق تمامشده با passato prossimo میآید (ieri sono andato a Roma) و عادت گذشته با imperfetto (da bambino giocavo a calcio). انتخاب essere یا avere در passato prossimo هم اشتباه رایجی است.
- جنس و تطابق. صفت و گاهی اسم مفعول با جنس و شمار اسم عوض میشوند: la mia amica è arrivata.
- لحن رسمی و دوستانه. در معیارهای نوشتن CILS B1 Cittadinanza «تناسب سبک» و در CELI «توانش اجتماعیزبانی» نمره جدا دارد. به صاحبخانه یا اداره با Lei و Gentile بنویس، به دوست با tu و Caro.
- جملههای «آمده یا نیامده». جملهای را علامت بزن که در متن آمده باشد، نه جملهای که به نظرت در دنیای واقعی درست است.
- حرفهای دوتایی در املا. sono (هستم) و sonno (خواب)، caro (عزیز) و carro (گاری). املا و نقطهگذاری در همه این آزمونها نمره دارد.
- تعداد کلمه. موقع تمرین کلمهها را بشمار. در PLIDA متن کوتاهتر از حداقل باطل میشود و در بقیه، متن خیلی کوتاه نمره کم میگیرد.
خبر خوب: سیلابس رسمی CILS B1 Cittadinanza برای فعلها زمان حال، passato prossimo، imperfetto، امری و شرطی حال را میخواهد و وجه التزامی (congiuntivo) در آن فهرست نیامده است. پس اگر فقط این آزمون را میدهی، اول همین زمانها را محکم کن.
آمادگی برای آزمون B1 شهروندی با Nino
دوره ایتالیایی Nino چهل درس با توضیح فارسی دارد و درسهای ۲۱ تا ۳۰ سطح B1 است. هر درس یک بخش «خواندن و نوشتن» دارد که قالبش از آزمونهای B1 شهروندی گرفته شده است: یک متن، سؤال درک مطلب و یک تمرین نوشتن با جواب نمونه.
| درس | موضوع | متن خواندن و نوشتن |
|---|---|---|
| ۲۱ | برایم یک داستان تعریف کن | روزی که قطار را از دست دادم (روایت گذشته) |
| ۲۲ | مسیر شغلی و تحصیل | آگهی کار و نامه معرفی |
| ۲۳ | به نظر من: وجه التزامی | انجمن اینترنتی: میلان برای خانوادهها مناسب است؟ |
| ۲۴ | اگر جای تو بودم | ستون مشاوره و نامه یک خواننده |
| ۲۵ | جسم سالم، ذهن سالم | ده عادت برای خواب بهتر و پیامک نوبتدهی درمانی |
| ۲۶ | خبر و رسانه | خبر: میلان گرانترین شهر برای اجاره |
| ۲۷ | شهری که آرزو دارم | نامه به شهرداری و جواب آن |
| ۲۸ | سینما، موسیقی و کتاب | زندگینامه یک خواننده |
| ۲۹ | اتفاقهای غیرمنتظره سفر | شکایت به شرکت هواپیمایی و جواب آن |
| ۳۰ | شهروندان تمامعیار | اطلاعیه پرفتورا و توضیح پاتروناتو |
- آزمون تشخیصیاول یک آزمون مجازی از همان مدرکی که میخواهی بده تا ببینی کدام مهارت عقب است. اگر هنوز A2 را کامل نکردهای، آزمون تعیین سطح را بده و از درسهای ۱۱ تا ۲۰ شروع کن.
- درسهای ۲۱ تا ۳۰هر درس واژگان با تلفظ، گفتوگو، گرامر با مقایسه فارسی و ۸ نوع تمرین با توضیح فارسی دارد. نامه به شهرداری (درس ۲۷) و شکایت رسمی (درس ۲۹) تمرین مستقیم ایمیلهای رسمی آزموناند. درس ۳۰ مسیر شهروندی و زبان اداری اطلاعیهها را درس میدهد و از تو میخواهد یک ایمیل رسمی به دفتر شهروندی پرفتورا بنویسی.
- مرور روزانهواژهها با فاصلههای ۱، ۳، ۷، ۱۴، ۳۰ و ۶۰ روزه برمیگردند و هر واژهای که فراموش کنی زودتر تکرار میشود. روزی ۱۵ دقیقه مرور از یک جلسه طولانی در هفته مؤثرتر است.
- آزمونهای مجازی B1دو آزمون CILS B1 Cittadinanza، و یک آزمون از هر کدام از CILS UNO-B1، CELI 2 i Cittadinanza و PLIDA B1. هر کدام زمان واقعی دارد، شنیداری را به تعداد رسمی پخش میکند و شنیدن و خواندن را با جدولهای رسمی نمره میدهد. بخشها را جداگانه هم میتوانی تمرین کنی.
- نوشتن و گفتن با معیار رسمینوشتهات را با معیارهای رسمی همان آزمون ارزیابی کن و جوابهای گفتاریات را ضبط کن. یک معرفی یک دقیقهای از خودت آماده کن؛ تقریباً در همه این آزمونها لازمش داری.
آزمونهای دیگر را هم مستقیم باز کن: CILS UNO-B1، CELI 2 i Cittadinanza و PLIDA B1. درباره روش استفاده از آزمونهای مجازی در آزمونهای مجازی رایگان Nino نوشتهایم.
صادقانه: Nino جای گفتوگوی زنده را نمیگیرد. واژگان، دستور، شنیدن، خواندن و نوشتن را تا B1 با Nino پیش میبری، اما برای بخش گفتن چند جلسه تمرین با یک همزبان، یک گروه گفتوگو یا یک معلم لازم داری.



